او را بى نياز كند به اين كه در دنيا به او عوض و در آخرت پاداش دهد خداى متعال فرمايد : كيست آن كه به خداى وامى نيكو دهد تا دو چندان كند او را ( 1 ) و چون بنده از خدا در اين معامله عوض مىگيرد بلكه آن را خدا از بنده مىگيرد به دليل فرمايش پيامبر ( ص ) كه : صدقه پيش از آن كه در دست فقير قرار گيرد در دست خدا قرار مىگيرد ، و به همين جهت بازگشتى در آن نمىباشد ، امام ( ع ) صدقه دهنده را تشبيه به تاجر كرده و او را به منزله تاجر محسوب فرموده تا مردم را بر صدقه دادن و كارهاى خير تشويق كند و مواسات و نيكيها را بزرگ بشمارد . 90 - من لان عوده كثرت اغصانه ، امير مؤمنان ( ع ) فرمود : هر كه چوبش نرم باشد شاخه هايش انبوه و بسيار شود . شارح گويد : هر كه طبيعتش نرم و قلبش ضعيف باشد بطورى كه هيچ كس را كيفر نكند و او را بر گناهش ادب ننمايد ياران و پيروان او زياد مىشوند و بدون ترس بر او چيره شوند و هر فساد و آزارى كه بخواهند نسبت به او روا دارند ( 2 ) پس ناگزير او را از حدّ راستى و استقامت بيرون آورند و مردم او را ملامت و سرزنش كنند چنان كه هر گاه شاخهء درختى نرم و ريشه اش ضعيف باشد شاخه هايش بسيار شود به گونه اى كه بر درخت غالب آيد و آن را كج و نامستقيم سازد . 91 - قلب الاحمق فى فمه . امير مؤمنان ( ع ) فرمود : قلب نادان در دهانش است . يعنى با احمق همنشينى مكن و بترس كه رازت را بر او ظاهر كنى ، چون نمىتواند رازها را حفظ كند چون قلبش در كرانهء زبانش مىباشد ، پس هر گاه زبان حركت كند هر چه در طرف اوست آشكار شود ، و نگهداشتن رازها كار آزادگان و نيكوكاران است ، چنان كه گويند : سينه آزادگان گور رازهاست . 92 - لسان العاقل فى قلبه . امير مؤمنان ( ع ) فرمود : زبان خردمند در قلب اوست . يعنى هر گاه آسايش و سلامتى بخواهى با خردمند همنشين شو زيرا زبان عاقل در قلبش جاى دارد ، رازت را آشكار نمىسازد و پرده ات را نمىدرد ، و به همين سبب گفته مىشود : دشمن عاقل بهتر از دوست نادان و بى خرد است . 93 - من جرى فى عنان امله عثر باجله . امير مؤمنان ( ع ) فرمود : هر كه با افسار

--> ( 1 ) سورهء بقره ( 2 ) آيه 245 ( 2 ) اين معنى استوار و درست نيست و مقصود بردبارى ستوده و خوبى معاشرت و همنشينى است .